The Art of Taking Criticism

Mình luôn nhớ lần đầu bị sếp mắng. Lúc ấy mình cũng đã đi làm được mấy năm, nhờ kinh qua không ít các loại phản ứng của sếp và khách hàng mà độ dày của mặt mình cũng không phải mức vừa. Thế nhưng, ăn mắng thì hôm ấy chắc là lần đầu.

Lúc đó, mình mới vào team BA của Fsoft và được sếp chị giao cho viết SRS. Mà công việc có gì nhiều cho cam, chỉ có là viết xong SRS thì check chính tả và format thôi mà cũng quên. Lúc review mới thấy chưa làm cái này, thiếu cái kia (ỷ lại vào spelling tự động của word nên lười kiểm tra). Và mình bị mắng.

Minh thấy oan lắm, mình mới vào team này, công việc lại vừa khó vừa nhiều, lỗi có tí sao chị phải căng. Tuy vậy nhưng mình không dám hé miệng cãi lại vì biết cãi lại chỉ khiến chị mắng thêm. Thôi vậy, tự nhủ cố gắng để sau không bị mắng nữa.

Sau này, mình cũng có tiến bộ hơn, cẩn thận hơn. Nhưng buồn sao, mình vẫn hay bị mắng. Càng làm được nhiều việc thì càng dễ mắc sai lầm, dễ bỏ qua những thứ mình cho là nhỏ nhặt. Nhỏ thì sai "naming convention" cho tên UC, vẽ AF thì lại có action lửng lơ giữa cái diagram…lớn thì bỏ qua nguyên bộ UC cơ bản khi làm tài liệu (bộ CRUD ấy, chả hiểu sao lại thiếu cái này được).

Sau nhiều lần "ăn hành", mình tự thấy nên thay đổi cách tiếp nhận cái sự "mắng" ấy. Mình tập trung nhiều vào bản chất vấn đề hơn là cảm xúc. Sếp nói gì cũng được, dần dần mình chỉ còn tập trung vào nội dung, trong đầu gạch đầu dòng những điểm cần sửa, sếp nói xong một cái là mình (với nụ cười chân thành trìu mến trên môi) cảm ơn sếp, confirm lại những điểm cần sửa, nhẹ nhàng ý kiến nếu có điểm nào cần bảo vệ. Rồi (lại với vẻ mặt của hoa hậu thân thiện) nhanh chóng xin phép rút về bàn mình ngồi xem lại (chứ xong cả rồi còn đứng đấy để ăn mắng thêm à).

Tất nhiên, không ai dễ chịu khi bị mắng cả, mình cũng không phải ngoại lệ. Sếp hay khách hàng, họ không hài lòng, họ cáu. Mình, nếu sai, thì nghe và sửa. Còn nếu không sai, cứ nghe và giữ bình tĩnh cái đã. Nếu giỏi hơn họ, mình đã không đứng ở đây. Nếu đang đứng ở đây rồi, dù đúng dù sai, lắng nghe, thể hiện thiện ý. Lúc khác khi cả 2 bình tình, ắt có cách nói chuyện.

Nghe mắng đúng cách, hay rộng hơn là biết cách tiếp nhận những ý kiến trái chiều, dù cho là dân đi làm nói chung hay người làm BA nói riêng, nhân vật ở giữa nhiều “đối tượng nguy hiểm”: sếp, khách hàng, hay kể cả team nhà, là một kỹ năng sống còn để phát triển và hoàn thiện bản thân.

Bonus: Còn một điểm mạnh nữa là da mặt bạn sẽ dày lên nhanh lắm nếu chịu khó ăn mắng. Do đó càng quen thì càng bớt cảm giác khó chịu hơn hồi đầu đấy. Tin mình đi.

I'll never forget the first time I got chewed out by my boss. By that point, I'd been working for several years and had dealt with my fair share of grumpy bosses and demanding clients, so I thought I had learned to handle criticism well. But that day, I got a proper scolding for the first time.

I was new to the BA team at Fsoft, and my manager, a senior BA, had assigned me to write an SRS document. It wasn't a particularly complicated task; all I had to do was finish the document and then check for typos and formatting errors. But guess what? I forgot. During the review, she noticed missing sections, inconsistencies, and typos (I had relied too much on Word's autocorrect and hadn't bothered to proofread carefully). And boy, did she let me have it!

I felt so wronged. I was new to the team, the workload was already overwhelming, and the mistakes were minor. Why was she making such a big deal out of it? But I knew better than to talk back; that would only make things worse. So I just kept my mouth shut and told myself to try harder next time.

Over time, I did improve and became more careful. But sadly, I still found myself on the receiving end of criticism quite often. The more I worked, the easier it was to make mistakes, to overlook things I considered trivial. Small things like incorrect naming conventions for Use Cases, floating actions in Activity Diagrams... and bigger things like forgetting an entire set of basic Use Cases (CRUD operations, how could I miss those?!).

After countless "scolding sessions," I realized I needed to change my approach to receiving criticism. I started focusing on the issue itself rather than my emotions. It didn't matter what my boss said or how she said it; I just focused on the content, mentally listing the points that needed fixing. As soon as she finished, I'd put on my best "Miss Congeniality" smile, thank her, confirm the points needing correction, and gently offer my perspective if I felt the need to defend myself. Then, with another radiant smile, I'd quickly excuse myself and head back to my desk to review the feedback (because who wants to stand there and get scolded even more?).

Of course, no one enjoys being criticized, and I'm no exception. Whether it's your boss or a client, they're not happy, they're annoyed. If I'm wrong, I listen and fix it. If I'm not wrong, I still listen and keep my cool. If I were better than them, I wouldn't be in this position. Since I am here, right or wrong, I listen, show goodwill, and find a better time to discuss things calmly.

Learning how to take criticism, or more broadly, how to accept opposing opinions, is a crucial life skill for everyone, especially for BAs who are constantly caught between "dangerous stakeholders" like bosses, clients, and even their own team members. It's essential for growth and self-improvement.

Bonus: taking criticism can actually makes you "stronger". The more you experience it, the better you'll become at handling it. Trust me, it's a valuable skill to develop!